Woorden die ik heb gekend
Uit de dagverslagen van de eindexamen-klachtenlijn van het LAKS:
In de middag werd het heel wat drukker, vooral toen het examen Nederlands voor de havisten was afgelopen... De klachten over dit examen gingen met name over de samenvattingopdracht [sic] (van de tweede tekst over toerisme door de jaren heen). Mensen werden hier op het verkeerde been gebracht door het gebruik van 'sedert' in de opdracht. De havisten wisten vaak niet wat er met dit ouderwetse woord voor sinds bedoeld werd en raakte [sic] daardoor in de war. We hebben hierover heel wat gefrustreerde bellers over [sic] aan de telefoon gehad die soms hele vervelende fouten hebben gemaakt. En aan de samenvattingopdracht [sic*] zitten natuurlijk heel wat punten vast.
Toegegeven: ik word al een dagje ouder en in mijn eerste proeve van archaïsch taalgebruik ben ik niet gestikt. Maar dat 'sedert' een ouderwets woord is heb ik nog niet eerder gehoord. Ouderwets? Sedert wanneer dan? Ik heb het even opgegoogeld. Het woord sedert levert zo'n 426.000 hits op. Weliswaar komt een deel van die hits van Vlaamse en Afrikaanse sites, maar ook in het Nederlands is het allerminst een vergeten woord.
Hoe gaat dat tegenwoordig op die scholen? Worden er geen boeken meer gelezen? En als je in zo'n boek het woord 'sedert' tegenkomt, wat doe je dan? Er overheen lezen en hopen dat het weggaat?
Maria van der Hoeven, onze minister van onderwijs, ijvert sedert een paar dagen voor een breed debat over de evolutietheorie en de scheppingsgedachte in het onderwijs. Voor de 'havisten' van tegenwoordig lijkt een dergelijk debat wat hoog gegrepen. Misschien heeft de minister wat hulp nodig bij haar prioriteitstelling.
*) Valt over te discussiëren. Het groene boekje (1990) kent zowel reddingsboot als reddingboot, maar reddingsboot lijkt de voorkeur te genieten.
posted by Ko @ 5/31/2005 01:43:00 PM
3 reacties
Morgen mogen we stemmen over [het verdrag tot vaststelling van] de Europese grondwet. Het Nee-kamp, een nogal onwerkelijke coalitie van xenofoben, Unox-socialisten en kleine christenen, is er nog niet in geslaagd om met een eenduidig argument voor een tegenstem te komen. Laat staan met een werkbaar alternatief voor de grondwet.
In het Ja-kamp gaat het intussen niet veel beter. Het kabinet heeft zichzelf buitenspel gezet door te zeuren, te dreigen, paniek te zaaien en - mocht de stemming alsnog een 'ja' opleveren - gouden bergen te beloven die er niet zijn. Jozias van Aartsen maakte zich gisteravond in het debat weer lekker belachelijk ('Het zijn de communisten! De communisten!') en de PvdA lijkt te beroerd om serieus campagne te voeren.
En ik? Ik ga voor de grondwet stemmen. Natuurlijk, ik heb er lang over getwijfeld. Natuurlijk, er zijn heel wat argumenten tegen de grondwet te bedenken. Goeie argumenten ook nog. Zelf had ik 'm graag groener, diervriendelijker en socialer gezien. Maar - om nou maar eens een te vaak gebezigde platitude te gebruiken - politiek is de kunst van het haalbare.
Ik denk dat de grondwet wat dierenrechten, milieubeheer, democratisering en sociale wetgeving betreft het maximaal haalbare in zich bergt. De hoop dat Europa een gezellige ecologisch-socialistische radenrepubliek wordt had ik eerlijk gezegd al opgegeven. U niet? Mocht er opnieuw over de grondwet onderhandeld moeten worden - en daar ziet het inmiddels wel naar uit - dan vermoed ik dat het alternatieve compromis nog veel beroerder uitpakt. En de overige tegenargumenten? 'Nee' stemmen vanwege de dure euro? Wat had je gedacht? Dat we de gulden terugkrijgen?
Ook het argument dat een nee-stem een stem tegen de regering is gaat mijns inziens niet op. De Europese regelgeving over luchtvervuiling, energiebesparing, de habitat- en vogelrichtlijnen (en wat dies meer zij) is de regering een doorn in het oog. Onze ministers doen hun uiterste best om die regelgeving ongedaan te maken of opgerekt te krijgen als er een snelweg moet worden aangelegd, als er naar gas moet worden geboord in de Waddenzee of als de kokkelvisserij moet worden verdedigd. Als je de regering dwars wilt zitten kan het geen kwaad om voor de grondwet te stemmen.
Afgelopen zaterdag heb ik in het centrum van Hilversum voor 
Tussen Hilversum en Baarn heeft Staatsbosbeheer een zogenaamd 
Een tijdje terug berichtte ik al over de Hilversumse spuitbusartiest die zich heeft toegelegd op het tekenen van 
Als ik de plannen van de gemeente moet geloven staat ons straatje op de nominatie om tot monument te worden gebombardeerd*. Dat is op zich niet onterecht - huisjes uit de jaren twintig hebben zonder meer hun charmes. Maar er kleven ook nadelen aan. Zo is daar de kwestie van de afvoerput.
Van de 'natte cellen' in onze woning loost alleen de WC rechtstreeks op het riool. De afvoer van de badkamer en de keuken loopt naar een grindput in de achtertuin. In zo'n grindput verdwijnt niet alleen water: ook alles wat in relatief vaste vorm door de gootsteen wordt gespoeld belandt erin, dus eens in de zoveel tijd is de put vol. Proefondervindelijk hebben we vastgesteld dat je die zaak vier jaar op z'n beloop kunt laten. Maar niet langer.
De afgelopen tijd functioneerde het doucheputje maar matig. Als de wasmachine draaide ontstond er een klein moeras in de achtertuin. Na het scheren bleef er nog tien minuten een laagje water met baardstoppels in de wastafel staan. Dat werd zelfs mij te gortig. Er moest iets gebeuren, dat was duidelijk, maar omdat ik ben opgegroeid in huizen zonder grindput had ik geen idee wat.
Gelukkig weet buurman G. in dat soort gevallen raad, dus toen ik hem over de schutting om advies vroeg kwam hij snel met een panklare oplossing. 'Scheppen!' Uiteraard. Dat ik daar zelf niet aan gedacht had. Naast goede raad beschikt buurman G. over een tuinschuurtje waarin hij een heel arsenaal aan exotische gereedschappen bewaart. Uit dat schuurtje haalde hij een Oudhollandse putjesschep tevoorschijn. Hij glunderde erbij.
Het was zaterdagmiddag, het zonnetje scheen en het meisje was naar de stad om kleren te kopen. Kortom: het ijzer was heet. Ik stroopte mijn mouwen op en begon met het verwijderen van de dikke laag tegels en bakstenen waarmee we de put hebben afgedekt. Dat was geen seconde te vroeg. In mijn leven heb ik de nodige ranzige dingen gezien maar hier was ik niet op voorbereid. Griezelt u even mee?
Het bleek dat de put tot aan het deksel was gevuld met een vettige grauwbruine brei, waarin nog vaag etensresten te herkennen waren. Aan het deksel zelf hadden zich lange stalactieten van dezelfde substantie gevormd. Het geheel verspreidde een aroma dat het midden hield tussen rottende tulpenkoppen en de geur van een vuilcontainer die te lang in de mediterrane zon heeft gestaan. Ik pakte buurmans Oudhollandse putjesschep en roerde besluiteloos in de drab. Daar werd de situatie niet beter van.
Wat nu? Ik leunde even tegen de gevel om uit te puffen en twee keer te kokhalzen. Buurman G. schaterde en riep goed bedoelde adviezen over de schutting. Mijn andere buurman, buurman J., sloot ijlings de tuindeuren en nam met vrouw en kind de wijk naar het zwembad. Na twee minuten filosoferen kwam ik tot de slotsom dat de put zichzelf niet zou legen. Ik haalde diep adem - maar niet te diep - en begon aan het karwei.
Het legen van een verstopte grindput is een leerzame ervaring. Zo weet ik nu dat de inhoud globaal in drie lagen te verdelen is. De bovenste laag is een dunne smurrie van rotte etensresten. De details zal ik u besparen, maar het is interessant om te weten dat de mosterdzaadjes uit vier jaar lege augurkenpotten nog allemaal intact waren**. De tweede laag is crèmewit en bestaat, naar ik vermoed, voor 80% uit dode huidcellen en voor 20% uit haar. De onderste laag, tenslotte, is zwarte bagger. Over de samenstelling van die bagger wil ik liever niet nadenken.
En dan is er de fauna. In de put krioelden beesten die, volgens de heersende zoölogische opvattingen, allang uitgestorven behoren te zijn. Trilobieten, sponzen, zeeschorpioenen, allemaal levend en wel. Verder kwam van onder het putdeksel een vuistgrote spin tevoorschijn, die in de oerwouden van Brazilië niet zou misstaan.
Al scheppend overdacht ik de wonderen van de schepping, en al snel sloeg ik geen acht meer op de viezigheid. Maar aan alle mooie dingen komt een eind. Tweeënhalf uur en vier emmers later was de put leeg en stroomde het water weer ongehinderd door de afvoer. Dat was maar goed ook, want ik was hard aan een douche toe.
Op de lagere school had ik een onderwijzer die ons, wanneer we tijdens de les niet opletten, een carrière als putjesschepper in het vooruitzicht stelde. De man was een oliebol zonder weerga, maar ik ben blij dat ik tenminste die ene keer naar hem geluisterd heb.
*) Lees: 'staat ons straatje misschien op de nominatie om eventueel in aanmerking te komen voor de status van straatje dat wellicht ooit tot potentieel toekomstig monument zal worden gebombardeerd'. U begrijpt: bij de huiseigenaren zit de schrik er stevig in.
**) Hetgeen een heel nieuw licht werpt op Matteüs 17:20 etc.
Is het een diepgevroren ring van Möbius? Een onderdeel van een petrochemische installatie? Een schematische weergave van de stadslijn van Zoetermeer? Bij de Kunstuitleen in Hilversum kwamen ze er niet uit. Bovendien was er geen hond die het wou lenen - laat staan kopen - dus hebben ze het maar in de voortuin gezet.
Misschien was het allemaal nog wel te pruimen geweest zonder die zielige pootjes. Misschien ook niet.
Het is half mei en in mijn werkkamer klinkt nog altijd het gonzen van de centrale verwarming. Dat is niet normaal. Ook de nuttige gewassen die we hebben gezaaid (Spaanse peper, basilicum, tomaten, artisjokken) lijken slechts met frisse tegenzin te ontkiemen.
Zondagmiddag even wezen wandelen in het Spanderswoud. Ondanks het feit dat er 's morgens een reportage over het Spanderswoud op de radio was kon je er - zoals gewoonlijk - een kanon afschieten. Vreemd eigenlijk - misschien fungeren de 's-Gravelandse buitenplaatsen als bliksemafleider voor dagjesmensen. Bij een kruising een half uur op een boomstam gezeten, volstrekt rustig.
Maandag met Thijs van Amsterdam Muiderpoort naar Monnickendam gewandeld. Tegenover Durgerdam begint IJburg steeds meer een storende factor te worden. God zegene Duco Stadig, als 't kan een beetje hardhandig. Niettemin mag de nieuwe vooroever bij IJdoorn er wezen. Er broeden inmiddels kokmeeuwen, visdiefjes en dwergsterns. We hebben er bontbekplevieren gezien en zelfs een paartje eiders - al is het me een raadsel wat die in het IJmeer te zoeken hebben.
Tussen Durgerdam en Uitdam verder een grote hoeveelheid kluten, de nodige grutto's, tureluurs en kieviten, een oeverloper en een witgat gezien, alsmede twee bruine kiekendieven en een buizerd die ongenadig op hun flikker kregen van een stel kieviten. En dan vergeet ik haast de koekoeken bij IJdoorn - drie stuks die tegelijk opvlogen.
Op zich redelijk weer (windstil, af en toe een paar spatten), maar vanaf Uitdam de laatste vijf kilometer door storm en regen gelopen. Doorweekt in Monnickendam aangekomen. Hele fraaie dag gehad.
Koninginnedag in Amsterdam: drukte in de Jordaan.
Een vrolijke gast in de Tuinstraat.
'Maar wat vekopen mensen dan allemaal op zo'n vrijmarkt?', vroeg een buitenlandse collega vorige week. Buitenissige koopwaar op de Apollolaan.
'My feet are killing me! I've got a broken heel!' - stille getuigen van een persoonlijk drama in Oud-Zuid
Deze dames hadden dan weer nergens last van. Stevig schoeisel aangetrokken, blijkbaar.
Deze kerel kon er maar geen genoeg van krijgen.
